Παρασκευή, Ιουνίου 26, 2009

Ο ελευθερος Τυπος

Σαν κεραυνός εν αιθρία έπεσε στα δημόσια πράγματα και στους αναγνώστες του η απόφαση της οικογένειας Αγγελόπουλου να οδηγήσουν τον «Ελεύθερο Τύπο» και τον ραδιοσταθμό City σε εκκαθάριση.

Οι εφημερίδες είθισται να πεθαίνουν από την ίδια πάντοτε αργόσυρτη αρρώστια, αλλά ποτέ, όπως τώρα, από έμφραγμα.

Αυτό, ο αιφνίδιος θάνατος, δεν μαρτυρά τίποτε άλλο παρά τον αυταρχισμό της ιδιοκτησίας, αυταρχισμός, που είναι και η βασική αιτία, για την οποία οδηγήθηκε σε αποτυχία το επιχειρηματικό αυτό εγχείρημα. Αυτό όμως αφορά στην εταιρεία.

Η οδήγηση της εφημερίδας σε εκκαθάριση έφερε στην επιφάνεια ένα σωρό ζητήματα, που αφορούν όχι μόνο στην ίδια, αλλά σε μεγάλο μέρος του Τύπου και της δημόσιας ζωής. Της ζωής των πολιτών.

Ο Τύπος στη μεγάλη του πλειονότητα -και όχι μόνο στην Ελλάδα- είναι το όχημα, ο μοχλός πίεσης, προκειμένου να εξυπηρετηθούν άλλα επιχειρηματικά ή πολιτικά συμφέροντα. Αυτή είναι η δύναμή του, αλλά και η καταδίκη του. Επειδή ο Τύπος αγοράζεται από πολίτες (δεν είναι δωρεάν σαν την τηλεόραση και το ραδιόφωνο) που ταυτίζονται μ' αυτόν, εγείρουν απαιτήσεις, τον θεωρούν κάτι σαν εκπρόσωπο των αναγκών και των ιδεών τους και δεν του συγχωρούν παρεκκλίσεις απ' αυτά, ούτε να υπηρετεί συμφέροντα ενάντια προς τα δικά τους.

Αυτή η φυσιολογική συμπεριφορά των αναγνωστών -μαζί με τη διαρκώς αυξανόμενη φυγοπονία και αγραμματοσύνη- είναι κατά τη γνώμη μου οι βασικές αιτίες, που οι εφημερίδες βλέπουν τις κυκλοφορίες τους να κατρακυλάνε.

Η ευθύνη γι' αυτή την κατάντια επιμερίζεται στους ιδιοκτήτες, τους δημοσιογράφους και τα κυκλώματα της διαφήμισης, κατ' αρχάς και δευτερευόντως στις κυβερνήσεις, τις πολιτικές δυνάμεις και το κεφάλαιο.

Οι συνέπειες από τη λειτουργία του Τύπου, όμως, είναι άμεσες στην καθημερινότητα των πολιτών. Οι κυβερνήσεις και μεγάλο κομμάτι του κεφαλαίου, όσο ισχυρά και αν είναι βρίσκονται υπό την κριτική των εφημερίδων και, εν πάση περιπτώσει, υπό τη διαρκή δυνατότητα των εφημερίδων σε κριτική και πλήρη διαλεύκανση.

Αυτή η συνθήκη, ακόμα και με την πλειονότητα του Τύπου στα χέρια ποικιλώνυμων συμφερόντων, αρκεί για να αποτρέπει ακρότητες της εξουσίας σε βάρος των αδυνάτων και αρκεί για να φοβάται το σύστημα να γίνει ακραία αυταρχικό.

Ο Τύπος στο σύνολό του δεν είναι καθαρός, με την έννοια της αγνότητας που προσδοκά κανείς από κάποιον ταγμένο σταυροφόρο. Προσφέρει, όμως, μια τεράστια ποικιλία ιδεών και απόψεων, μια πλήρη γκάμα φωνών, από τις πιο αντιδραστικές μέχρι τις πιο επαναστατικές, έτσι ώστε καθένας να μπορεί να βρει κάτι τίς που να πηγαίνει τη σκέψη του πιο πέρα ή κάτι τίς που να εκφράζει αυτούς που δεν μπορούν να εκφραστούν.

Ο Τύπος, ακόμα και έτσι όπως είναι, είναι τα μάτια αυτών που δεν έχουν να δουν και η φωνή αυτών που δεν έχουν φωνή. Θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερος, ναι. Αλλά χωρίς αυτόν η ζωή όλων των πολιτών θα ήταν πολύ χειρότερη.

Οι ίδιοι οι δημιουργοί των εφημερίδων, οι δημοσιογράφοι, θα έπρεπε να ξέρουν έτσι, ότι η δύναμή τους είναι η δημοσίευση και όχι η αποχή. Η αποχή ευνοεί κάθε εξουσία που δεν θέλει τον έλεγχο.

Οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι θα έπρεπε να ξέρουν ότι ένας επιχειρηματίας με λεφτά δεν αρκεί για να δώσει δουλειά σε 10 ανθρώπους. Η εφημερίδα πάνω από όλα είναι ψυχή. Αυτήν προσφέρει, γι' αυτήν αμείβεται ή απορρίπτεται.

Οι δημοσιογράφοι, που σήμερα μετράνε 250 άνεργους επιπλέον, δηλαδή εργαζόμενους, που δεν ξέρουν πώς θα πληρώσουν το νοίκι και τη δόση του δανείου τον ερχόμενο μήνα, είναι καιρός να σκεφτούν δύο φορές καλύτερα ποια είναι η ευθύνη τους να καλύψουν την είδηση για ένα εργοστάσιο, που έκλεισε στη Μακεδονία και άφησε στον δρόμο 500 ψυχές. Οχι σε μονόστηλο.

Ολοι οι παράγοντες στην έκδοση του Τύπου έχουν το ποσοστό της ευθύνης τους, είτε τα πράγματα είναι ρόδινα είτε είναι σκοτεινά. Οι δημοσιογράφοι, όμως, έχουν μια ευθύνη παραπάνω, γιατί ξέρουν πού εργάζονται, με ποιους και τι ακριβώς υπηρετούν.

Αν θέλουν να λέγονται δημοσιογράφοι και όχι απλώς υπάλληλοι έχουν χρέος να στέκουν αξιοπρεπείς απέναντι σε όλες τις εξουσίες, απέναντι στην υπογραφή τους και απέναντι στους πολίτες. Είτε οι πολίτες είναι αναγνώστες είτε όχι. Κι αυτό θα έπρεπε να το υπερασπίζεται πρώτα απ' όλους η Ενωση των Συντακτών τους.

Γιατί σε σέβεται κανείς τόσο όσο σέβεσαι τον εαυτό σου.


Eλευθεροτυπια 25/06/2009

Δευτέρα, Ιουνίου 08, 2009

Αντε και ...

Xθες, για πρώτη φορά στα μεταπολεμικά χρονικά, ο ελληνικός λαός με μια μεγάλη κίνηση αποχής από τις κάλπες έστειλε ένα ηχηρότατο πολιτικό μήνυμα, όχι μόνο στην κυβέρνηση, αλλά σε όλο το υπάρχον πολιτικό σύστημα.

H χώρα θα συνεχίσει να κυβερνιέται από το 30% του 55%, δηλαδή από το 14% του συνόλου του εκλογικού σώματος! Kαι η αξιωματική αντιπολίτευση θα πανηγυρίζει μέχρι διθυραμβισμού, έχοντας αποσπάσει την προτίμηση του 17% του συνόλου των ψηφοφόρων! Eχοντας, μάλιστα, καταστήσει από πριν αυτές τις εκλογές δημοψήφισμα κατά της κυβέρνησης για να αλλάξει ο τόπος!

Aκόμα και στις ευρωεκλογές του 2004, που έγιναν τρεις μήνες μετά τις εθνικές εκλογές και ως εκ τούτου μπορούν να χαρακτηριστούν οι πιο αδιάφορες που έχουν γίνει, το ποσοστό αποχής δεν ξεπέρασε το 36% των εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους.

Aπό τη λήξη του εμφύλιου και μετά, δηλαδή εδώ και 60 χρόνια, είναι η πρώτη φορά, επίσης, που το ποσοστό της αποχής είναι μακράν υψηλότερο από του πρώτου κόμματος.

Για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει αυτό σε ισχύ αριθμού ψηφοφόρων, πρέπει να πάρει υπ'όψιν του ότι ο αριθμός των αποσχόντων είναι απόλυτος στο ποσοστό (δηλαδή το 45% είναι σχεδόν το μισό όλου του εκλογικού σώματος), ενώ το ποσοστό του πρώτου κόμματος (ΠAΣOK 37% περίπου) είναι επί όσων ψήφισαν! Δηλαδή, είναι το 37% του 55% του εκλογικού σώματος!

Aκόμα χειρότερα και επειδή οι αριθμοί είναι αδιάψευστα στοιχεία, που δεν μπορεί να αλλοιωθούν, με αύξηση 9 μονάδων στο ποσοστό αποχής (από 36% σε 45%) τα δύο μεγάλα κόμματα πήραν λιγότερες ψήφους και μικρότερο πραγματικό ποσοστό από τις προηγούμενες ευρωεκλογές!

Tο θλιβερό και συνάμα επικίνδυνο από τις χθεσινές εκλογές είναι ότι κανένα από τα κόμματα δεν πήρε στα σοβαρά το μήνυμα αυτό του ελληνικού λαού. Aντιθέτως, με τις μέχρι αυτή τη στιγμή αντιδράσεις τους, δηλώνουν σε όλους τους τόνους, άλλοι ότι κατήγαγαν νίκη μεγάλη, άλλοι ότι πλήρωσαν κάτι λαθάκια που θα τα διορθώσουν και άλλοι ότι ευχαριστήθηκαν που αύξησαν τα ψηφαλάκια τους.

O ελληνικός λαός δεν είναι ένας αδιάφορος λαός για τα πολιτικά. Aντιθέτως, κατηγορείται από όλη την Eσπερία ότι αναλώνεται περισσότερο από όσο πρέπει (με το αγγλοσαξονικό πρέπει). Δεν απέχει, λοιπόν, από εκλογικές αναμετρήσεις στα μεγάλα ποσοστά που απέχουν οι Aμερικανοί και πολλοί από τους καθωσπρεπιστές Eυρωπαίους.

H χθεσινή του στάση δεν είναι στάση αδιαφορίας. Eίναι ένα μεγάλο χαστούκι, ένα φτύσιμο -όπως λέει ο ίδιος- στην εικόνα που εμφανίζουν τα κόμματα, στη νοοτροπία τους, στη γλώσσα τους. Tο κυριότερο, στην ηθική τους. Aκόμα πιο σημαντικό είναι ένα ηχηρό αίτημα για αλλαγή πολιτικού σκηνικού.

O λαός είναι δέσμιος αυτών των κομμάτων, αφού κανένας νέος μεγάλος πολιτικός σχηματισμός δεν εμφανίζεται να αντικαταστήσει τα απολιθώματα της μεταπολίτευσης. H N.Δ. παρέμεινε ένα συντηρητικό μόρφωμα, κολλημένο στον παλαιοκομματισμό των προγόνων της, αντί να μετατραπεί σε κέντρο, και το ΠAΣOK έγινε κομμάτι της συντηρητικής, φαύλης εξουσίας, αντί να γίνει ο εκφραστής μιας μεγάλης αριστεράς.

O λαός, αντί να επιλέξει την ακυβερνησία και ξέροντας ότι στην Eλλάδα δεν μπορεί να συνεργαστεί ούτε ο καφετζής με τον βοηθό του, επιλέγει στις εθνικές εκλογές να συμμετέχει αντί να απέχει και να ψηφίζει αυτό που θεωρεί κάθε φορά μικρότερο κακό.

Tο αποτέλεσμα είναι ότι από το 1981 και εδώ, που ήλπιζε, πληρώνει διαρκώς το μάρμαρο μέχρι να πει με τη χθεσινή ογκώδη αποχή του, σε μια ανώδυνη γι' αυτόν αναμέτρηση, «άντε και...».

Tα κόμματα και οι διαπλεκόμενοι παράγοντες στα MME δεν πρόκειται να πάρουν χαμπάρι. Θα συνεχίσουν αυτό που ξέρουν γιατί δεν ξέρουν τίποτε άλλο να κάνουν.

Mέχρι τη μέρα που θα πληρώσουν πολύ ακριβά το τίμημα, από κάθε καινούργιο που θα γεννήσει η ανάγκη. Γιατί η ανάγκη συνήθως εκφράζει την οργή. Eνάντια στις Aντουανέτες. Kαι γεννάει, σκοτώνοντας το σάπιο.

Eλευθεροτυπια 8/6/2009